Als je kind van vijftien zelf bepaalt waar hij woont — en wat dat betekent voor de alimentatie

Jouw kind woont bij jou, maar je betaalt nóg steeds alimentatie aan de andere ouder

Het klinkt tegenstrijdig: jij draagt de dagelijkse zorg, de kosten, de verantwoordelijkheid. En toch moet jij iedere maand een bedrag overmaken naar de ouder bij wie het kind feitelijk niet meer woont. Hoe kan dat?

Het overkwam een vader die in hoger beroep ging bij het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch. Op 5 juni 2025 gaf het hof hem grotendeels gelijk en die uitspraak zegt veel over hoe het familierecht omgaat met de stem van het kind én met kinderalimentatie als de zorgsituatie is omgedraaid.

Wat speelde er in deze zaak?

Een jongen, geboren in 2009, woonde formeel bij zijn moeder. Maar in de praktijk verbleef hij al vanaf januari 2023 bij zijn vader. De rechtbank legde dit vast: hoofdverblijf bij de vader. Tot zover logisch.

Wat vólgde was minder logisch: dezelfde rechtbank verplichte de vader toch kinderalimentatie aan de moeder te betalen: €244,73 per maand. Bovendien stelde de rechter een ruimere zorgregeling vast dan de jongen zelf wilde: niet alleen een weekend per veertien dagen, maar ook nog een vaste avond per week bij moeder.

De vader ging in hoger beroep. En het hof luisterde.

De jongen sprak zelf

Het hof gaf de inmiddels vijftienjarige jongen de kans zijn mening te geven. Hij deed dat. Zijn boodschap was helder: hij wilde één weekend per veertien dagen bij zijn moeder, van zaterdag tot zondag. Meer niet. De extra doordeweekse avond voelde voor hem als te veel en paste niet bij zijn leven.

Het hof nam die mening serieus. Een kind van vijftien is oud genoeg om eigen keuzes te maken over zijn woonsituatie en contactmomenten. Zijn wensen verdienen respect, ook als dat voor de andere ouder pijnlijk is.

De moeder wilde meer contact en een gelijkwaardige verdeling. Maar het hof redeneerde: afdwingen werkt niet. Dwang zet de verhouding verder onder druk en dient het belang van het kind niet. De gewenste regeling van de jongen zelf, één weekend per twee weken, functioneerde al goed in de praktijk. Dat bleef zo.

Wat betekende dit voor de alimentatie?

De moeder had destijds om verhoging van de kinderalimentatie gevraagd, maar alleen voor de situatie dat de jongen bij haar zou blijven wonen. De rechtbank had dat verzoek te ruim geïnterpreteerd en ook voor de nieuwe situatie (hoofdverblijf bij vader) een bedrag vastgesteld.

Dat was een procesfout. Het hof stelde vast dat de rechtbank buiten de grenzen van de rechtsstrijd was getreden: ze had beslist over iets wat de moeder niet had gevraagd voor die situatie.

De conclusie was simpel: nu de vader de dagelijkse zorg draagt, is er geen grond meer voor alimentatie aan de moeder. De bijdrage werd op nihil gesteld.

Terugbetaling gebeurt zelden, maar hier wel

Het hof ging nog een stap verder: de moeder moest de alimentatie terugbetalen die zij vanaf oktober 2024 had ontvangen. Dat is uitzonderlijk. Rechters zijn daar normaal gesproken terughoudend in, omdat aangenomen wordt dat het geld al aan het kind is besteed.

Maar in dit geval had de moeder de zitting verlaten vóórdat de alimentatiekwestie werd behandeld. Ze voerde géén verweer tegen de terugwerkende kracht. Daarmee gaf ze het hof vrij spel. En het hof constateerde: de moeder maakte nauwelijks kosten voor de verzorging van de jongen, alleen tijdens de beperkte omgangsweekenden. Terugbetaling was dus redelijk.

Wat kun jij hieruit leren?

• De feitelijke woonsituatie telt zwaar. Als jouw kind al langere tijd bij jou woont, ook al staat dat nog niet formeel vast, dan is dat relevant voor zowel het hoofdverblijf als de alimentatie. Leg het zo snel mogelijk juridisch vast.
• De stem van een oudere tiener weegt echt mee. Rechters horen kinderen serieus, zeker vanaf 12 jaar, maar ook jongere kinderen worden gehoord. Een kind van 15 heeft een stevige positie in de procedure.
• Alimentatie volgt de zorg. Wie de dagelijkse zorg draagt, draagt ook de kosten. Als de zorgsituatie omkeert, is het logisch dat de alimentatieverplichting mee verandert, maar dat gaat niet vanzelf. Je moet actief een wijzigingsverzoek indienen.
• Procesfouten van de rechter kunnen rechtgezet worden. Als een rechter buiten de grenzen van het verzoek beslist, is dat aanvechtbaar in hoger beroep. Weet wat er precies is gevraagd en wat er is beslist.
• Aanwezig zijn bij de zitting is cruciaal. De moeder verliet de zitting voortijdig en voerde geen verweer. Dat heeft haar de terugbetalingsverplichting gekost. Een zitting is geen formaliteit.

Wat doe je als je kind feitelijk bij jou woont en jij alimentatie betaalt?

Woont jouw kind feitelijk bij jou, maar betaal jij nog steeds alimentatie aan de andere ouder? Of is de zorgverdeling zo verschoven dat de bestaande afspraken niet meer kloppen? Dan is het tijd om de juridische situatie opnieuw te laten beoordelen. Een wijzigingsverzoek bij de rechtbank is de aangewezen weg, maar goed voorbereid, met de feiten op orde.

Uitspraak

Deze blogpost is gebaseerd op ECLI:NL:GHSHE:2025:1573.