Partneralimentatie verlaagd met terugwerkende kracht: en dan?

De rekening van jaren geleden.

Je bent gescheiden. De rechter heeft destijds partneralimentatie vastgesteld. Jarenlang betaal je netjes of ontvang je. En dan komt er een nieuwe uitspraak in hoger beroep die de alimentatie drastisch verlaagt, met ingang van de datum van de scheiding zelf. Plotseling staat er een terugbetalingsverplichting van duizenden euro’s op tafel, over een periode die al lang voorbij is.

Kan dat zomaar? Mag een rechter een verlaging met zoveel terugwerkende kracht opleggen? De Hoge Raad heeft hier op 30 januari 2026 een duidelijke uitspraak over gedaan.

Wat speelde er in deze zaak?

Een stel was na een jarenlang huwelijk in 2023 gescheiden. De rechtbank stelde partneralimentatie vast op bijna €3.000 bruto per maand. In hoger beroep verlaagde het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch dit bedrag naar slechts €18 per maand, maar liet die verlaging ingaan per dezelfde datum als de rechtbank, ruim anderhalf jaar eerder.

De vrouw had in die tussentijd de volledige alimentatie ontvangen en uitgegeven aan haar levensonderhoud. De man vroeg om terugbetaling. Het hof wees dat verzoek af, maar deed dat op formele gronden: de man had onvoldoende specificaties van zijn betalingen aangeleverd.

De Hoge Raad greep in, en dat aan beide kanten.

Wat oordeelde de Hoge Raad over de partneralimentatie?

De Hoge Raad maakte korte metten met de aanpak van het hof en gaf twee scherpe oordelen.

1. Terugwerkende kracht vereist uitdrukkelijke afweging

Als een rechter in hoger beroep alimentatie verlaagt met ingang van een datum die al ver in het verleden ligt, moet hij expliciet beoordelen of dat redelijk is. De ontvangende partij heeft het geld immers al besteed. Dat iemand daarna moet terugbetalen wat ze nodig had voor haar levensonderhoud, is een ingrijpende maatregel. De rechter moet dat afwegen en die afweging ook duidelijk opschrijven in zijn uitspraak.

Het hof had dat niet gedaan. Dat was een fout.

2. Terugbetalingsverzoek vraagt om inhoudelijke beoordeling

Het hof wees het terugbetalingsverzoek van de man af omdat hij geen betalingsoverzichten had aangeleverd. Maar de Hoge Raad zegt: dat mag niet. Een verzoek om terugbetaling moet inhoudelijk worden beoordeeld. Of iemand terugbetaling kan verlangen, hangt af van de omstandigheden, niet van administratieve tekortkomingen.

De zaak wordt terugverwezen naar een ander hof om opnieuw te beslissen.

Wat betekent dit in de praktijk voor partneralimentatie?

• Ben jij degene die betaalt? Dan geeft dit arrest extra munitie als je vindt dat de ingangsdatum van een verlaging onrechtvaardig ver terug ligt. Een rechter kan die datum niet zomaar bepalen zonder te motiveren waarom terugbetaling redelijk is.
• Ben jij degene die ontvangt? Dan bevestigt dit arrest dat terugbetaling niet automatisch volgt. De rechter moet beoordelen wat jij redelijkerwijs kunt terugbetalen, zeker als je het geld al hebt besteed aan je levensonderhoud.
• Loop je tegen een alimentatiewijziging aan? Zorg dat de ingangsdatum en eventuele terugbetalingsverplichtingen altijd expliciet worden besproken in de procedure. Dit is geen bijzaak: het kan om tienduizenden euro’s gaan.

Wat doe je als je te maken krijgt met een alimentatiewijziging?

Heb je te maken met een alimentatiewijziging, een lopende hoger beroepsprocedure of een terugbetalingsdiscussie? Laat je dan tijdig adviseren. De details rondom ingangsdatum en terugbetaling zijn juridisch complex en financieel ingrijpend. Een verkeerde aanname kan je duur komen te staan.

Uitspraak

Deze blogpost is gebaseerd op ECLI:NL:HR:2026:132.

Veelgestelde vragen over partneralimentatie

1. Mag de rechter partneralimentatie met terugwerkende kracht verlagen?

Ja, maar daarnaar kijkt de rechter wel zorgvuldig. Laat de rechter een verlaging ingaan op een datum die al ver in het verleden ligt, dan moet er ook beoordeelt worden of dat redelijk is. Die afweging moet ook duidelijk in de uitspraak staan. De ontvanger kan bijvoorbeeld het geld al uitgegeven hebben aan levensonderhoud of andere kosten, en terugbetalen is dan een ingrijpende maatregel.

2. Moet ik te veel ontvangen partneralimentatie altijd terugbetalen?

Nee, dat is niet altijd automatisch zo. De rechter moet beoordelen wat je redelijkerwijs kunt terugbetalen. Daarbij speelt mee of je het geld al hebt uitgegeven aan je levensonderhoud. Of terugbetaling gevraagd kan worden, hangt af van de omstandigheden van jouw situatie.

3. Kan een verzoek om terugbetaling worden afgewezen omdat ik geen betalingsoverzichten heb aangeleverd?

Nee, niet alleen om die reden. Volgens de Hoge Raad moet de rechter een verzoek om terugbetaling altijd nhoudelijk evalueren. Of je terugbetaling kunt vragen, hangt af van de omstandigheden en niet van een administratief gebrek. Het is natuurlijk wel handig om je betalingen goed bij te houden en op te slaan.

4. Waar moet ik op letten bij een wijziging van de partneralimentatie?

Zorg dat de ingangsdatum van de wijziging en een eventuele terugbetaling altijd goed worden onderzocht en besproken. Betaal je alimentatie, dan kun je bezwaar maken tegen een ingangsdatum die te ver teruggaat. En als je alimentatie ontvangt, dan kun je erop wijzen dat je het geld al aan je levensonderhoud hebt besteed.